DMD-DHE Euskadik aurrerapenak nabarmendu ditu eta sarbide ekitatiboagoa bermatzeko neurriak eskatu ditu

Eutanasia Arautzeko Lege Organikoa (LORE) indarrean sartu zeneko bosgarren urteurrena dela eta, Euskadiko Derecho a Morir Dignamente–Duintasunez Hiltzeko Eskubidea (DMD-DHE Euskadi) elkarteak Euskadiko Berme eta Ebaluazio Batzordearen 2025eko urteko txostenaren balorazioa egin du. Elkarteak aitortzen du legearen aplikazioak aurrera egiten jarraitzen duela eta gero eta pertsona gehiagok gauzatu dezaketela beren bizitzaren amaierari buruz erabakitzeko eskubidea.…

Eutanasia Arautzeko Lege Organikoa (LORE) indarrean sartu zeneko bosgarren urteurrena dela eta, Euskadiko Derecho a Morir Dignamente–Duintasunez Hiltzeko Eskubidea (DMD-DHE Euskadi) elkarteak Euskadiko Berme eta Ebaluazio Batzordearen 2025eko urteko txostenaren balorazioa egin du.

Elkarteak aitortzen du legearen aplikazioak aurrera egiten jarraitzen duela eta gero eta pertsona gehiagok gauzatu dezaketela beren bizitzaren amaierari buruz erabakitzeko eskubidea. Hala ere, uste du osasun-prestazio horretarako sarbide guztiz berdina eta eraginkorra eragozten duten oztopo garrantzitsuek irauten dutela.

Euskadiko Berme eta Ebaluazio Batzordeak egindako txostenaren datuen arabera, 2025ean 137 eutanasia-eskaera erregistratu ziren, aurreko urteko 126en aldean. Era berean, nabarmen handitu zen Batzordera ebaluatzeko iritsi ziren espedienteen kopurua, 74 kasutik 120ra igaroz. Eskaera izapidetzen ari zen bitartean hil ziren pertsonen ehunekoa ere murriztu egin zen, eta egindako eutanasiak 78ra igo ziren.

DMD-DHE Euskadirentzat, datu horiek legearen bilakaera positiboa eta prozeduren kudeaketaren hobekuntza islatzen dute. Hala ere, elkarteak uste du zifrak eutanasia-arloan ibilbide finkatuagoa duten beste herrialde batzuetan ikusitakoak baino txikiagoak direla oraindik, eta horrek agerian uzten du herritarrei zuzendutako informazioa eta osasun-profesionalen prestakuntza indartzeko beharra dagoela.

Elkarteak bereziki baloratzen du ebazpen-denboren hobekuntza eta lehen mailako arretak eskatzaileei laguntzeko prozesuan duen gero eta zeregin handiagoa. Hala ere, azpimarratzen du zailtasunak daudela oraindik prozedura abiarazi dezaketen profesional arduradunak aurkitzeko; egoera horrek beharrezkoak ez diren atzerapenak eragin ditzake eta prestazioa eskatzen dutenen sufrimendua luzatu.

DMD-DHE Euskadik bere kezka agertzen du, halaber, lurralde historikoen artean dauden desberdintasunengatik. Bizkaian Arabarekiko eta Gipuzkoarekiko ikusitako arrakalak, bai eskaera-kopuruan bai egindako eutanasiatan, handitzen jarraitzen du urtez urte. Hori dela eta, elkarteak desberdintasun horietan eragina izan dezaketen antolakuntza- eta prestakuntza-faktoreen azterketa zehatza eskatzen du.

Antzemandako gabeziak azaltzen dituzten arrazoien artean, erakundeak honako hauek nabarmentzen ditu: norberaren bizitzari buruz erabakitzeko eskubidearen inguruko aurreiritzi kultural eta ideologikoen iraupena, osasun-langileen zati baten prestakuntza eskasa, erakundeen inplikazio urria bizitzaren amaierako eskubideen zabalkundean eta heriotzaren inguruko tabu sozialaren mantentzea.

Legearen aplikazio eraginkorrago baterantz aurrera egiteko, DMD-DHE Euskadik proposatzen du eutanasia-eskaerak aurkezteko bide gehigarri bat gaitzea, osasun-zentro guztietatik eskuragarri egongo dena; eskaera ukatu zaien pertsonentzako laguntza-mekanismoak ezartzea; eta Euskadiko Heriotzaren Behatokia sortzea, heriotza duina izateko eskubidea zein baldintzatan gauzatzen den aztertzeko eta hobetzeko.

Elkarteak gogorarazten du, gainera, oraindik badirela sufrimendu jasanezinak dituzten pertsonak, egungo legeriak jasotzen dituen kasuetatik kanpo geratzen direnak, hala nola egoera larri eta itzulezinetan dauden adingabeak, edo legeak aurreikusten dituen kasuetan egon ez arren, beren bizitzak jada zentzurik ez duela uste dutenak. Elkarteak aipamen berezia egiten die gaixotasun mentala duten pertsonei, eutanasia eskatzen dutenean estigma jasaten jarraitzen baitute, eta berresten du eskubideak zabaltzearekin eta hiltzeko laguntzarako sarbidean edozein diskriminazio-mota ezabatzearekin duen konpromisoa.

Azkenik, DMD-DHE Euskadik elkartasuna adierazten die hildako pertsonei eta haien familiei, bereziki eskubide hori nahi izango zituzkeen baldintzetan gauzatu ezin izan zutenei, eta berresten du herritarrei bizitzaren amaierako eskubideei buruzko informazioa eta aholkularitza eskaintzeko prest dagoela.